Jarenlang was home design synoniem aan domotica. Apparaten die met elkaar communiceren om het huiselijke leven comfortabel en vooral makkelijker te maken. De komst van draadloze communicatie heeft de ontwikkeling van home design in een nieuw tijdperk gebracht.

Home design is nauw verweven met de ontwikkeling van nieuwe technologie. Sleutelwoord in de afgelopen vijftien jaar was domotica. Een samentrekking van domus (huis) en elektronica. Er is een definitie. Domotica omvat alle apparaten en infrastructuren in en rond woningen, die elektrische informatie gebruiken voor het meten, programmeren en sturen van functies. Maar dat een lamp aangaat als je binnenkomt of dat je vanuit de auto de verwarming thuis alvast een graadje hoger kunt zetten spreekt anno 2008 niet echt meer tot de verbeelding. Domotica zal achteraf toch beschouwd worden als het stenen tijdperk van intelligent home design. De opvolger van domotica is ambient intelligence. Een virtuele omgeving die zich bewust is van mensen en ook op hen reageert. Een omhulsel van beeldschermen, plat of bol, waar de mens zelf de muis van is. Dat is het gevolg van communicatietechnologie die steeds kleiner en krachtiger wordt, waardoor merendeels draadloze met elkaar communicerende apparaten ‘onzichtbaar’ verdwijnen in onze omgeving. De televisie is met lcd- en plasmaschermen niet alleen plat als een schilderij geworden, met draadloze techniek kunnen aanverwante apparaten zoals de dvd-speler netjes worden opgeborgen in een kast. De dvd-speler is trouwens al aan het uitsterven door plaats te maken voor kleine kastjes met harde schijven zoals in de computer). De kroon op ambient intelligence is een volledig draadloze omgeving waarin gebruikers niet naar informatie toe hoeven te gaan maar dat die informatie aanwezig is op de plek waar de gebruiker op dat moment is. Het bestaan van draadloze technieken, lijkt niet voor problemen grote problemen te verlopen. Hardwareproducenten, telecommunicatiebedrijven en netwerkbedrijven werken bij de ontwikkeling van draadloze technologie bouwen hiervoor samen aan een technologie die met alle bestaande draadloze technieken, zoals WiFi, UMTS, hsdpa of WiMax, naadloos kan communiceren.

Zelfs draadloze stroomvoorziening zit eraan te komen. Het Amerikaanse Powercast werkt aan een manier om elektriciteit zonder snoer te transporteren. De eerste toepassingen zijn volgens de onderzoekers van Powercast opladers voor speelgoed, computeraccessoires, digitale fotocamera’s en ook pacemakers. Met Philips heeft Powercast een kunstkerstboom met draadloze kerstverlichting op de markt gebracht. “De technologie zal zonder dat we het merken overal in onze leefomgeving zijn”, zegt de Nederlandse futuroloog Marcel Bullinga. “Het is geen virtuele wereld op internet, maar een virtuele wereld die is ingebed in de echte wereld zonder dat je je daar als mens bewust van bent.” De computer en de televisie versmelten tot enorme beeldschermen waarop of waarin die wereld zich afspeelt. Als wandvullend scherm of gewoon in een tafel waarvan het tafelblad dienst doet als touchscreen, zoals in het design van de Nederlandse ontwerper Ralph Das die zijn tafelblad gebruikt als webbrowser, videospeler en muziekinstrument. (Niet te Nederlands, Loes?) Een muur verven? Nee, gewoon een andere kleur in het beeldschermprogramma instellen. Is de digitale toekomst er voor iedereen? Bij techniek heb je slimmeriken en dommeriken, ouderen en kinderen, tussen arm en rijk. Marcel Bullinga ziet die kloof verdwijnen. Eenvoudigweg omdat niemand zich meer bewust zal zijn van technologie en ook niemand meer aan technologie kan ontsnappen omdat het in elk aspect van de samenleving verweven zal zijn.

Ethische code voor robots
Robots gaan het in huis helemaal maken (Het Tsjechische woord “robota” betekent de verplichte, onbetaalde arbeid van een horige voor zijn heer). Het Zuidkoreaanse Mitsubishi Heavy Industries ontwikkelde de superrobot Wakamaru. Wakamaru is een gele robot die kan praten – hij kent tienduizend woorden en herkent tien gezichten – en het huis via camerabeelden bewaken. Volgens de Zuid-Koreanen, na Japanners en Amerikanen grote investeerder in robotica, heeft voor 2020 elk huis zijn robot. Zij geloven heilig dat robots binen afzienbare tijd net zo intelligent zijn als de mensen. Zuidkoreaanse fututrologen en science fictionschrijvers zijn daarom alvast begonnen met het opstellen van een ethische code voor de omgang tussen mens en robot. Zo mag een robot geen mens verwonden, moet hij opdrachten van de mens uitvoeren en moet hij zijn eigen bestaan beschermen zolang dit niet conflicteert met de eerste regels. De Engelse regering hield een onderzoek naar 250 prangende vragen over de toekomst. In deze Horizon Scan vroegen de onderzoekers zich onder andere af of robots stemrecht moeten krijgen of dat ze belastting moeten gaan betalen. Het rapport geeft niet zozeer de antwoorden maar de ontwikkelen weer. Aaron Edsinger van het Amerikaanse onderzoeksinstituut Massachusetts Instutite of Technology in Harvard verwacht dat het met de rechten voor robots hetzelfde gaat als voor dieren. “Sommige dieren beschermen we op alle manieren. Andere laten we aan hun lot over.” Voor de Amerikaanse futuroloog en robotontwerper Rodney Brooks, goeroe van de kunstmatige intelligentie, moet Wakamaru een Neanderthaler zijn. In hetzelfde laboratorium als Edsinger bouwt Brooks biologische robots die leren en reageren en emoties tonen. Die nauwelijks onderdoen voor echte mensen, al ziet Brooks zelf het niet gebeuren dat de robot de heerschappij van de mens overneemt. Helemaal geruststellend is dat niet omdat Brooks zegt dat we robots een stap voor blijven omdat we met allerlei implantaten zelf een beetje robot worden.

Zelfgroeiende meubels
De stap die volgt is nanotechnologie. Een nano is een miljoenste van een millimeter en de technologie is het knutselen aan moleculen en atomen die zichzelf kunnen organiseren, sturen en repareren. Ontwerpers zetten atomen en moleculen aan het werk en dat moet geheel nieuwe materialen en bouwsels opleveren. Rodney Brooks ziet dat er met nanotechnologie ergens in de toekomst zelfgroeiende meubels ontstaan uit de combinatie van nanotechnologie en biotechnologie. Atomen en moleculen krijgen persoonlijke ontwerpinstructies waarmee ze een tafel, bank of lamp bouwen. Een luie stoel is er dan een die maar heel langzaam wil groeien. “Zelfgroeiende meubels is het meest science fictionachtige van nanotechnologie”, zegt Marcel Bullinga. “Maar als Brooks het zegt, is het geen flauwekul, al plaatst Brooks het ver weg in de tijd.” Nanotechnologie heeft al wel tot zelfreinigende materialen gezorgd en Bullinga denkt dat zelfherstellende materialen en ook meubels niet lang op zich laten wachten.  Ook driedimensionaal printen is geen toekomst meer. “ Er zijn al printers die objecten driedimensionaal uit kunnen printen. Nu kan dat alleen in gips, maar de volgende stap is dat je een Senseo-apparaat uit kunt printen met een printer die voor iedereen om de hoek te koop is.” (Bright)
(foto Andrew Mason)