Maatschappelijk verantwoord ondernemen is tegenwoordig noodzaak. Geen enkel bedrijf kan het zich permitteren om in de huidige samenleving te opereren zonder zich uit te spreken over bijvoorbeeld mensenrechten. “Als financiële instelling hebben we altijd al gekeken naar de activiteiten die we financieren. Die ethiek, bijvoorbeeld niet investeren in wapenhandel, is van alle tijden. Maar we hebben er altijd voor gekozen om te zeggen dat dit een normaal onderdeel is van ons zaken doen. Tegenwoordig zien we dat klanten en de maatschappij als geheel het steeds belangrijker vinden om te weten waar een bedrijf voor staat. Dat vergt voor ons een aanpassing in onze communicatiestijl”, zegt Dailah Nihot van de afdeling Corporate Responsibility.

ING werd beschuldigd van foutieve beleggingen in de Eerlijke Bankwijzer van onder andere Oxfam Novib en Amnesty International. Was dat terecht? “Er komt een telefoontje binnen van een onderzoeksbureau dat in opdracht van een aantal maatschappelijke organisaties onderzoek gaat doen naar de betrokkenheid van banken bij controversiële wapens, producenten en handelaren. Meewerken doen we altijd”, legt Dailah Nihot uit. Ze is Global Head Corporate Responsibility van ING. “Ons beleid is niet publiek, maar we gaan dan met het onderzoeksbureau aan tafel zitten om te vertellen hoe ons beleid in elkaar zit. Vervolgens gaat die partij onderzoek doen en komt tot die conclusie. Het is een verhaal dat zich niet zo makkelijk uit laat leggen zonder nuance. Het klopt wel. Maar het spaargeld van onze klanten, heeft niets van doen met controversiële wapens. We hebben wel klanten die beleggen voor eigen rekening met hun eigen geld. Daar is ook beleid voor maar er zijn twee uitzonderingen waarin mensen kunnen beleggen die je als controversieel zou kunnen bestempelen. Wij vinden van niet maar zij spreken ons daar op aan.”

Het is een voorbeeld uit de dagelijkse praktijk van de afdeling Corporate Responsability waar vier gespecialiseerde teams zich bezighouden met maatschappelijk verantwoord ondernemen. Staan maatschappelijk ondernemen en winst maken niet per definitie gauw op gespannen voet met elkaar? “Maatschappelijk ondernemen, dat zit al in het woord, gaat voornamelijk over ondernemen. Dat is geld verdienen. Dat verwacht iedereen ook van ons. Maar het gaat om de manier waarop wij dat doen”, zegt Dailah.
Op zoek naar de betekenis van maatschappelijk verantwoord ondernemen kom je van alles tegen. Voor de een is het bomen planten, voor de ander liefdadigheid. In de meeste definities kom je de begrippen people, planet en profit tegen. People staat dan voor sociaal-ethisch, planet voor milieu en profit voor verantwoord winst maken. “Ons uitgangspunt is do no harm, we willen dat onze diensten en producten geen schade aanrichten aan mens en milieu”, zegt Dailah. “Ook willen we positief bijdragen aan de samenleving. En we willen de constante dialoog aangaan met onze stakeholders en daarin investeren.” Het gaat vooral om het verduurzamen van de kernprocessen. “Als financiële instelling willen wij winst maken maar niet ten koste van alles. We willen nadenken over de manier waarop we dat doen, omwille van de maatschappij en hoe we dat zo verantwoord mogelijk kunnen doen. Dat gaat over transparantie van producten tot het aanbieden van programma’s om kinderen te helpen of om de natuur te beschermen.”

Dat geldt voor ING wereldwijd. “Er zijn enorme verschillen tussen landen en regio’s in wat mensen belangrijk vinden. Natuurlijk kijken we overal waar we actief zijn naar de wet maar dan kijken we naar onze eigen principes en overtuigingen. Die vertalen we naar een beleid dat we wereldwijd willen voeren. Over dierproeven, kernenergie en wapens wordt in verschillende landen verschillend gedacht, maar uiteindelijk bepalen we één standpunt. Het zou gek zijn als we in Nederland geen controversiële wapens financieren en dit in Singapore wel doen.” Dailah merkt dat er een toenemend bewustzijn is over ethische dilemma’s. Er is ook onderzoek gedaan naar wat klanten wereldwijd van bedrijven verwachten. “In toenemende mate willen zij graag zaken doen met een bedrijf dat netjes zaken doet. Klanten willen graag weten wat er gebeurt met hun spaargeld of wat ING doet om de wereld beter te maken. Daar kregen we vroeger nauwelijks vragen over.”

Niet alleen de buitenwereld, ook collega’s vragen zich steeds meer af hoe ING omgaat met maatschappelijke kwesties. “De meest gehoorde opmerking die ik hoor op een dag is: ‘oh ja, doen we dat? Dat wist ik niet’. En: ‘Hoe kan het dat ik dat niet weet?’ Maar we reageren natuurlijk ook op de media, wat onze concurrenten doen, wat er wereldwijd gebeurt en wat er in de politiek speelt. Dat heeft allemaal met elkaar te maken.” Is maatschappelijk verantwoord ondernemen dan iets nieuws van ING? Is het een reactie op de toegenomen vraag? “Nee. Als financiële instelling hebben we altijd al gekeken naar de activiteiten die we financieren. Die ethiek, bijvoorbeeld niet investeren in wapenhandel, is van alle tijden. Ook op de andere terreinen hebben we een beleid dat al jaren staat, waar veel tijd in is gestopt. Maar we hebben er altijd voor gekozen om te zeggen dat dit een normaal onderdeel is van ons zaken doen. We zien tegenwoordig dat klanten en de maatschappij als geheel het steeds belangrijker vinden om te weten waar een bedrijf voor staat. Dat vergt voor ons een aanpassing in onze communicatiestijl. We zijn bezig te onderzoeken wat we er meer over moeten vertellen en hoe we dat kunnen doen op een manier die nog steeds bij ons past. Het moet hout snijden, het moet ergens over gaan, het moet kloppen. Het begint bij een visie. Wie ben je en wat wil je zijn? Daarna ga je beleid ontwikkelen en een strategie uitstippelen, daar spreken we ook met anderen over. Bijvoorbeeld voor ons mensenrechtenbeleid praten we met Amnesty International, dan betrek je er medewerkers bij, en daarna ga je nadenken over communicatie en marketing. Het moet waterdicht zijn. Je moet een verhaal hebben.”
(foto Peter Castleton)